با توجه به گسترش روز افزون جمعیت، افزایش سطح بهداشت و همچنین تغییر در سبک زندگی انسانها که همگی منجر به افزایش میزان مصرف آب می شود و از سویی دیگر با توجه به بحران جهانی آب، ضرورت بازچرخانی آب و استفاده مجدد از آن بوسیله تصفیه فاضلاب، همه و همه باعث میشود تا موضوع تصفیه فاضلاب بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. تصفیه فاضلاب به عمل پالایش و زدودن آلودگی ها از فاضلاب را می گویند که خود به روش ها و شیوه های مختلفی صورت می پذیرد.

 

منشا تولید فاضلاب

از عمده ترین مراکز تولید فاضلاب می توان به فاضلاب خانگی، فاضلاب شهری، فاضلاب بهداشتی، فاضلاب انسانی، فاضلاب صنعتی اشاره نمود که انسان در تولید تمامی آنها نقش دارد.

 

روش های تصفیه فاضلاب

با توجه به اینکه آلاینده های موجود در فاضلاب از ویژگی های گوناگونی برخوردار هستند می بایست روش های گوناگونی برای تصفیه فاضلاب انتخاب کرد تا بتوان همه آها را از جریان فاضلاب حذف نمود. بر این اساس روش های تصفیه فاضلاب را به سه دسته کلی تصفیه فیزیکی فاضلاب، تصفیه شیمیایی فاضلاب و تصفیه بیولوژکی فاضلاب تقسیم بندی نمود. به ندرت می توان انتظار داشت که یکی از روش های فوق توانایی تصفیه فاضلاب به صورت کامل را داشته باشد بنابراین همیشه تلفیقی از روش های فوق جهت تصفیه فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد.

 

تصفیه فیزیکی فاضلاب:

تصفیه فاضلاب بوسیله نیروهای فیزیکی را تصفیه فیزیکی فاضلاب می گویند. حال این تصفیه فیزیکی فاضلاب می تواند حاصل از ته نشینی مواد جامد موجود در فاضلاب بواسطه نیروی ثقل باشد و یا شناور شدن چربی و روغن موجود در فاضلاب بواسطه چگالی کمتر از آب، اما چیزی که در بین همه روش های فیزیکی تصفیه فاضلاب مشترک است این است که از هیچ واکنش شیمیایی و یا فرآیند بیولوژکی در تصفیه فاضلاب استفاده نمی شود. از روش های دیگر تصفیه فیزیکی فاضلاب می توان به آشغالگیری، دانه گیری، شناور سازی، فیلتراسیون و ... اشاره نمود که وجه مشترک تمامی آنها در فرآیند تصفیه استفاده از نیروی فیزیکی برای تصفیه فاضلاب می باشد. تصفیه فیزیکی فاضلاب به دلیل راحتی و عدم صرف انرژی و هزینه زیاد، معمولا در همه تصفیه خانه ها مورد استفاده قرا می گیرد

تصفیه شیمیایی فاضلاب:

هر روشی که در آن از مواد شیمیایی برای تصفیه فاضلاب استفاده شود تصفیه شیمیایی فاضلاب می گویند. تصفیه شیمیایی فاضلاب به دلیل استفاده از مواد شیمیایی و همچنین پیچیدگی طراحی و ساخت این سیستم ها از قیمت بالاتری نسبت به سایر روش ها برخوردار است اما در تصفیه بسیاری از فاضلاب های صنعتی استفاده از روش های شیمیایی تصفیه فاضلاب امری گریز ناپذیر است چرا که اگر بخواهیم از روش های فیزیکی و بیولوژیک برای این تصفیه فاضلاب های صنعتی استفاده کنیم به ابعادی بزرگی برای احداث تصفیه خانه نیاز داریم و یا اینکه روش ها فیزیکی و بیولوژیک تصفیه فاضلاب توان تصفیه فاضلاب ها ی صنعتی را ندارند بنابراین تصفیه فاضلاب های صنعتی در اکثر موارد نیاز به روش های شیمیایی تصفیه فاضلاب را دارد. تنظیم PH ، گندزدایی با کلر، انعقاد، لخته سازی و ترسیب از جمله روش های تصفیه شیمیایی فاضلاب می باشند.

 

تصفیه بیولوژیکی فاضلاب

تصفیه فاضلاب بوسیله فرآیندهای بیولوژیکی یکی از پرکاربرد ترین روش ها برای تصفیه فاضلاب می باشد. تصفیه بیولوژیکی فاضلاب بوسیله موجودات زنده ای به نام میکروارگانیسم ها انجام می شود. در تصفیه بیولوژیکی فاضلاب از هر گونه مواد شیمیایی و یا نیروی فیزیکی برای تصفیه فاضلاب استفاده نمی شود و تنها شرایط رشد و تکثیر برای میکروارگانیسم ها که عامل اصلی تصفیه فاضلاب می باشند محیا می گردد. تصفیه بیولوژیکی فاضلاب خود به سه زیرشاخه تصفیه هوازی فاضلاب، تصفیه بی هوازی فاضلاب و تصفیه آنوکسیک فاضلاب تقسیم بندی می شود. امروزه در اکثر تصفیه خانه های موجود در جهان از روش های تصفیه بیولوژیکی فاضلاب استفاده می شود. تصفیه بیولوژکی فاضلاب جزء تصفیه تکمیلی و یا ثانویه فاضلاب شناخته می شود که از روش های تصفیه مقدماتی فاضلاب می توان به روش های فیزیکی اشاره نمود.

تصفیه بیولوژیکی هوازی فاضلاب و انواع آن :

 

تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال

تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال جز رایج ترین روش های تصفیه بیولوژیکی هوازی از نوع رشد معلق می باشد. در فرآیند لجن فعال ابتدا فاضلاب وارد حوضچه ته نشینی اولیه می شود و تا بوسیله روش فیزیکی تصفیه فاضلاب یعنی ته نشینی و شناورسازی مواد جامد و چربی و روغن از آن حذف گردد. سپس وارد مخزن هوادهی می شود و بوسیله هوادهی سطحی و یا هوادهی عمقی هوادهی می شود که هوادهی عمقی بوسیله بلوئر هوا و پایپینگ و دیفیوزر به کف مخزن هوادهی تزریق می شود، هوادهی در روش هوادهی سطحی بوسله اختلاط هوا با فاضلاب بوسیه یک میکسر و پروانه که بر روی مخزن هوادهی تعبیه می شود انجام می شود و بعد از هوادهی وارد مخزن ته نشینی ثانویه می گردد تا لخته های لجن تشکیل شده در مخزن هوادهی در آنجا ته نشین شوند و پساب شفاف از سرریز های مخزن ته نشینی وارد مخزن کلر زنی گردد.

تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال با هوادهی گسترده

فرآیند لجن فعال با هوادهی گسترده (Extended Aeration Activated Sludge) همان فرآیند لجن فعال می باشد که برای راندمان بهتر سیستم تصفیه و افزایش کارایی تصفیه خانه و کاهش حجم لجن تولید شده نسبت به فرآیند لجن فعال متعارف اصلاحاتی در آن صورت گرفته است. این اصلاحات شامل حذف واحد ته نشینی اولیه و افزایش حجم مخزن هوادهی می باشد تا لجن دفعی کاهش و مقاومت سیستم نسبت به شوک های کمی و کیفی افزایش یابد. از این روش برای تصفیه فاضلاب بهداشتی ، تصفیه فاضلاب انسانی ، تصفیه فاضلاب خانگی و تصفیه فاضلاب شهری استفاده می گردد.

تصفیه فاضلاب به روش A2O

تصفیه فاضلاب به روش A2O نیز فرآیند تکمیل شده لجن فعال هوادهی گسترده می باشد که علاوه بر کارایی سیستم لجن فعال با اضافه شدن دو واحد بیولوژیکی بی هوازی آنوکسیکس قابلیت حذف نیترات و فسفات از جریان فاضلاب را نیز داراست و خروجی این سیستم تصفیه قابلیت تخلیه به آب های سطحی و چاه جاذب ار دارا می باشد.

تصفیه فاضلاب به روش MBBR

اساس سیستم تصفیه فاضلاب به روش MBBR نیز لجن فعال با هوادهی گستره می باشد با این تفاوت که از نوع رشد چسبیده می باشد و میکروارگانیسم ها در حوض هوادهی معلق نیستند و بر روی مدیا های شناور قرار دارند. این سیستم پایداری زیادی در برایر شوک های کمی و کیفی فاضلاب دارد و حجم پکیج تصفیه فاضلاب نیز کمتر از پکیج تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال می باشد. از معایب این سیستم نبود نظارت بر تولید مدیا مرغوب در داخل کشور و قیمت بالا و موانع واردات مدیا از خارج از کشور می باشد.

تصفیه فاضلاب به روش IFAS

اساس این سیسم نیز لجن فعال هوادهی گسترده می باشد و هچون سیستم MBBR از نوع رشد چسبیده می باشد با این تفاوت که مدیا ها در این سیستم از نوع ثابت می باشند و میکروارگانیسم ها بر روی آنها رشد و تکثیر می یابند. این سیستم مقاومت خوی در براب ر شوک های وارده دارد و فضای اشغالی آن نیز بر مراتب کمتر از پکیج تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال هوادهی گسترده می باشد. از معایب این سیستم نیز باید به عدم نظارت مناسب بر تولید مدیا با کیفیت در داخل کشور و همچنین مشکلات واردات از سایر کشور ها اشاره نمود.

 

انواع تصفیه فاضلاب

تصفیه فاضلاب بهداشتیتصفیه فاضلاب بهداشتی

فاضلابی که در اثر انجام امورات مربوط به بهداشت توسط انسان برای امور روزمره خود مصرف می شود فاضلاب بهداشتی می گویند. تصفیه فاضلاب بهداشتی در دنیانی امروز از اهمیت ویژه های برخوردار است چراکه حجم بسیار زیادی از آب مصرفی موجد در جهان بوسیله مصارف بهداشتی انسان به فاضلاب بهداشتی تبدیل می شود و با تصفیه این فاضلاب می توان از پساب تصفیه شده برای مصارف بسیاری از جمله کشاورزی و آبیاری فضای سبز پیرامون خود بهره برد. برای تصفیه فاضلاب بهداشتی می توان از تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال هوادهی گسترده، تصفیه فاضلاب به روش MBBR ، تصفیه فاضلاب به روش IFAS و سایر روش های تصفیه فاضلاب استفاده نمود اما این س روش جز پرکاربردترین روش های تصفیه فاضلاب بهداشتی می باشند.

تصفیه فاضلاب انسانی

با توجه به افزایش جمعیت انسان ها و افزایش حجم فاضلاب انسانی و همچنین کاهش ذخایر آب شرب جهان، اهمیت تصفیه فاضلاب انسانی بیش از پیش هویدا می شود. تصفیه فاضلاب انسانی اب توجه به وجود مواد آلی و تجزیه پذیر بیولوژیکی به راحتی قابل تصفیه می باشد و میتوان از پساب تصفیه شده ا=آن برای مصارف کشاورزی، آب فلاش تانک ها و تخلیه به چاه جاذب جهت تغذیه سفره آب های زیز زمینی بهره برد.

تصفیه فاضلاب خانگی

فاضلاب خانگی شامل فاضلاب آشپزخانه، سرویس بهداشتی، حمام، شستشوی لباس ها و ظروف، نظافت و ... می باشد. برای تصفیه فاضلاب خانگی در بسیاری از مکان ها از سپتیک تانک استفاده می شود تا با تصفیه مقدماتی فاضلاب، فاضلاب را به چاه جاذب و یا شبکه جمع آوری فاضلاب جهت انتقال به تصفیه خانه شهر هدایت گردد. برای تصفیه کامل فاضلاب خانگی دیگر استفاده از سپتیک تانک فاضلاب گزینه مناسبی نمی باشد چراکه سپتیک تانک تنها 30 درصد از بار آلی موجود در فاضلاب را کاهش می دهد و برای تصفیه کامل فاضلاب باید از پکیج تصفیه فاضلاب خانگی استفاده گردد. این پکیج ها فاضلاب را کاملا تصفیه کرده و استاندارد های سازمان حفاظت محیط زیست جهت استفاده در مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز و سایر استاندارد ها را می تواند اخذ نماید.

تصفیه فاضلاب شهری

فاضلابی که از خروجی لوله های فاضلاب شهر خارج می شود فاضلاب شهری می گویند که این فاضلاب می تواند حاوی فاضضلاب بهداشتی، فاضلاب انسانی، فاضلاب خانگی و حتی در برخی شهر ها فاضلاب صنعتی باشد. از این رو تصفیه فاضلاب شهری با توجه به میزان قابل توجه آن و همچنین میزان آلایندگی فاضلاب شهری برای محیط زیست بشری، می بایست که مورد تصفیه و پالایش قرار گیرد. بعد از تصفیه فاضلاب شهری می توان از پساب تصفیه شده جهت مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز استفاده کرد که یکی از برنامه های کشور استفاده از این فاضلاب تصفیه شده جهت احیا کشاورزی و محیط سبز پیرامون شهری است که در بسیاری شهرها این ملیات کلید خورده است. مورد بعدی استفاده از پساب تصفیه شده برای تغذیه سفره آب های زیرززمینی می باشد و مورد بعدی استفاده آن تغذیه آب های سطحی و ایجاد دریاچه های مصنوعی و احیا تالاب ها می باشد. برای تخمین میزان فاضلاب شهری تولید شده یک منطقه می توان به میزان آب مصرفی منطقه مراجعه کرد و با یک ضریب 80 الی 90 درصدی تبدیل آب مصرفی به فاضلاب، میزان حجم فاضلاب شهری تولید شده را جهت احداث تصفیه خانه برآورد نمود. از اهداف تصفیه فاصلاب شهری می توان به حفظ محیط زیست، استفاده از پساب تصفیه شده، استفاده از کود حاصل شده، حذف میکروارگانسم ها و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

تصفیه فاضلاب صنعتیپکیج تصفیه فاضلاب

به فاضلاب تولیدی از مراکزی صنعتی که معمولا نتایج شستشو دستگا ها و یا اب خروجی برای خنک کردن دستگاه ها و سایر قسمت ها از یک مرکز صنعتی دفع می شود را فاضلاب صنعتی می گویند. فاضلاب های صنعتی معمولا ویژگی های مختلفی دارند که میتوان ب فاضلاب پالایشگاه ها ، پتروشیمی ها، صنایع رنگرزی، آبکاری، نساجی، کارواش و قالیشویی و ... اشاره نمود. برای تصفیه فاضلاب های صنعتی از تلفیقی از روش های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی استفاده می شود و فرآیند تصفیه فاضلاب در آنها به مراتب پیچیده تر از تصفیه فاضلاب بهداشتی، انسانس، خانگی و ... می باشد.

پکیج تصفیه فاضلاب

پکیج تصفیه فاضلاب به واحد های پیش ساخته ای می گویند که تمامی واحدهای تصفیه فاضلاب را در خود دارد و تمامی تجهیزات نیز بر روی آن نصب است. پکیج تصفیه فاضلاب می تواند از جنس فلزی، پلی اتیلنی و فایبرگلاس باشد که برای تصفیه انواع فاضلاب های بهداشتی، انسانی، خانگی و صنعتی و ... کاربرد دارد و می تواند برای فاضلاب های متفاوت و حجم های متفاوت از ویژگی های متفاوتی برخوردار باشد.

تصفیه خانه بتنی فاضلاب

تصفیه خانه بتنی فاضلاب نیز همانند پکیج تصفیه فاضلاب می باشد با این تفاوت که واحئ=د های تصفیه خانه از جنس بتن مسلح می باشد و در محل تصفیه خانه اجرا می گردد. چرا که بتن به دلیل وزن زیاد و شکنندگی آن نمی توان آن را در کارخانه ساخت و به محل پروژه حمل نمود.

سپتیک تانک فاضلاب

سپتیک تانک فاضلاب سیستمی برای تصفیه مقدماتی فاضلاب می باشد که در ابتدای تصفیه خانه ها به عنوان جداکنندهسپتیک تانک فاضلاب چربی و روغن و همچنین ذرات جامد فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین لجن ته نشین شده در آن بوسیله فرآیند بیولوژیکی بی هوازی سبب تجزیه بیولوژیکی فاضلاب می گردد بنابراین فرآیند تصفیه فاضلاب در سپتیک تانک تلفیقی از روش فیزیکی و بیولوژیکی برای تصفیه فاضلاب می باشد. از سپتیک تانک علاوه بر این به عنوان ایستگاه پمپاژ در پکیج های تصفیه فاضلاب نیز استفاده می شود. در بساری از مکان ها نیز از سپتیک تانک به عنوان تنها واحد تصفیه مورد استفاده قرار می گیرد و با کاهش بار آلودگی فاضلاب، جلوی بسیاری از آسیب ها به محیط زیست را می گیرد.

© 2017 Tamadon-Tasfie. All Rights Reserved | Design by Tamadon-Tasfie